Oryginalny artykuł naukowy
Yearbook of Agricultural and Food Law

Nieważność aktu notarialnego i skutki z tym związane w obrocie cywilnoprawnym gospodarstwami rolnymi

2025, 2, Numer 1

University of Silesia in Katowice, Court of Appeal in Katowice

Court of Appeal in Katowice


Data publikacji

15.12.2025

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki prawne

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 413 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:42

Liczba pobrań:70

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

A notarial deed is a special form of legal transaction and the most rigorous one provided for in Polish law. It is also the only form in which land can be traded in our country, including the trading of farms. However, does this form really secure the interests of the parties? There are two categories of mistakes that can occur in a notarial deed. The first category are formal errors, i.e. those that concern the form of the notarial deed itself as an official document. The second category are substantive errors, i.e. those that relate only to the legal action incorporated into the notarial deed, including, above all, defects in the declaration of intent. However, do these errors occur frequently in notarial practice? In the literature and jurisprudence, there is a prevailing view on the so-called 'presumption of conformity' of will declarations of the parties, i.e. mutual counterparties to a legal action included in the form of a notarial deed. But is this justified? Empirical examples from jurisprudence and notarial practice testify against this statement. So what happens when the above-mentioned errors occur in a notarial deed? Does the 'formal' invalidity of the notarial deed imply its material invalidity and vice versa? Can an invalid legal act concluded in the form of a notarial deed be validated at all? The above questions will be answered in particular on the basis of court rulings, which at present times are already uniform, but were not always so in the past.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Barej J., Praktyka notarialna a prawo handlowe, „Nowy Przegląd Notarialny” 1999, nr 1

Barej J., Kilka uwag o podpisie, „Nowy Przegląd Notarialny” 2007, nr 2

Bieniek G., Dodatkowe zastrzeżenia umowne w praktyce notarialnej, „Nowy Przegląd Notarialny” 2009, nr 2

Bieniek G., Prawo pierwokupu, odkupu, wykupu i pierwszeństwo nabycia, (w:) G. Bieniek, M. Gdesz, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2013, LEX/el.

Biernacki P., Złożenie przez notariusza wniosku wieczystoksięgowego jako czynność notarialna, „Rejent” 2016, nr 2

Borowicz J., Pracownik kancelarii notarialnej i jego obowiązek zachowania tajemnicy, „Rejent” 2013, nr 4, LEX/el.

Celiński D., (w:) W. Gonet (red.), Prawo o notariacie. Komentarz. Wzory aktów notarialnych i poświadczeń, Warszawa 2022

Czapliński M., Zawieszenie postępowania karnego z uwagi na prejudykat a samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego, „Przegląd Sądowy” 2015, nr 11–12

Czechowski P. (red.), Prawo rolne, Warszawa 2019

Czerwińska-Koral K., Odpowiedzialność nabywcy gospodarstwa rolnego za zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa w świetle poglądów judykatur, „Roczniki Administracji i Prawa” 2016, nr 1

Długosz Z., Stolarski K., Forma czynności prawnej dokonanej odręcznym podpisem biometrycznym, „Przegląd Prawa Handlowego” 2018, nr 7

Drozd E., Z problematyki zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, „Rejent” 1996, rok 6, nr 4–5 (60–61)

Drozd E., O potrzebie zmian w prawie notarialnym, „Rejent” 2001, nr 5

Giaro M., Cywilnoprawne pojęcie pisemności w społeczeństwie informacyjnym, „Państwo i Prawo” 2009, nr 10

Górecki J., Zapis windykacyjny w praktyce notarialnej, „Rejent” 2012, nr 4

Grochowski M., Rott-Pietrzyk E., Szostek D., Zoll F., Czynności notarialne online – podstawy de lege lata i uwagi de lege ferenda, „Forum Prawnicze” 2020, nr 4

Jerzmanowski J., Uchwała o przekształceniu zastępująca zawarcie umowy spółki przekształconej (art. 563 § 2 k.s.h.), „Przegląd Prawa Handlowego” 2024, nr 6

Kalusiński S., Prawo o notariacie – uwagi wizytatora, „Nowy Przegląd Notarialny” 1999, nr 1

Kocot W.J., Dalsza modernizacja kodeksowej regulacji formy pisemnej czynności prawnej, „Przegląd Prawa Handlowego” 2016, nr 10

Kolasiński M.K., Zadania notariusza w zakresie ochrony konsumentów w obrocie deweloperskim, „Nowy Przegląd Notarialny” 2019, nr 2

Konca P., Prawo interpretacyjne, Katowice 2022

Kondek J.M., Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego (art. 365 § 1 k.p.c.), Warszawa 2021

Kozielewicz W., Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i notariuszy, Warszawa 2023

Koziołkiewicz A., Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego – glosa do wyroku SN z 4.11.2016 r. (I CSK 736/15), „Palestra” 2022, nr 4

Kuliński P., Akt notarialny – szczególna postać dokumentu urzędowego – jako dowód w postępowaniu cywilnym, „Rejent” 1996, nr 11

Księżak P., Mikołajczyk J. (red.), Nieruchomości rolne w praktyce notarialnej, Warszawa 2017

Kubasik K., Prawo pierwokupu nieruchomości rolnej podmiotu korzystającego z tej nieruchomości bez obowiązku uiszczania czynszu. Glosa do wyroku SN z dnia 3 grudnia 2015 r., III CSK 13/15, „Prze¬gląd Sądowy” 2018, nr 11–12

Langowski P., Notariat, Sopot 1998

Laskowska-Hulisz A., Zakres odpowiedzialności cywilnej notariusza odmawiającego dokonania czynności notarialnej, „Rejent” 2024, nr 5

Łata M., Bezstronność (sensu stricto) notariusza, „Rejent” 2018, nr 5

Łata M., Bezstronność (sensu largo) notariusza, „Rejent” 2018, nr 7

Łobos-Kotowska D., (w:) M. Fras, M. Habdas (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna (art. 1–125), LEX/el. 2018

Markiewicz K., Czy w świetle art. 788 § 1 k.p.c. podstawą nadania klauzuli wykonalności może być poświadczony odpis dokumentu?, „Polski Proces Cywilny” 2010, nr 1

Maziarz A., Prawo pierwokupu, (w:) Obrót prawny nieruchomościami, Warszawa 2011, LEX/el.

Mendrek A., Pojęcie dokumentu urzędowego – zagadnienia wybrane, „Polski Proces Cywilny” 2018, nr 3

Mikołajczyk J. (red.), Prawo rolne: czynności notarialne, klauzule w aktach notarialnych, wzory aktów notarialnych, Warszawa 2024

Nowacki J., Tobor Z., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2016

Nowocień M.A., Kilka uwag dotyczących żądania strony czynności notarialnej złożenia przez notariusza wniosku o wpis w księdze wieczystej, „Rejent” 2021, nr 1

Oleszko A., Podział aktów notarialnych według treści, (w:) Obrót cywilnoprawny w praktyce notarialnej i wieczystoksięgowej, Kraków 2003, LEX/el.

Oleszko A., Części składowe aktu notarialnego i ich wpływ na ocenę sporządzonego dokumentu urzę¬dowego, (w:) Obrót cywilnoprawny w praktyce notarialnej i wieczystoksięgowej, Kraków 2003, LEX/el.

Oleszko A., Akt notarialny jako podstawa odpowiedzialności prawnej notariusza – dyscyplinarnej, cywilnej i karnej, Warszawa 2015

Oleszko A., Akty notarialne. Komentarz, Warszawa 2015

Oleszko A., Czynność notarialna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Zagadnienia konstrukcyjne, „Nowy Przegląd Notarialny” 2014, nr 4

Oleszko A., Moc wiążąca wypisu aktu notarialnego (art. 109), „Nowy Przegląd Notarialny” 2014, nr 4

Oleszko A., Nadzór nad notariatem, „Rejent” 1993, nr 7

Oleszko A., Notariat w systemie wymiaru sprawiedliwości, Warszawa 2015

Oleszko A., Odpowiedzialność karna notariusza za nieprzestrzeganie zakazu z art. 86 pr. o not. w związku z art. 231 k.k. Glosa do wyroku SN z dnia 10 stycznia 2018 r., V KK 247/17, „Rejent” 2018, nr 9

Oleszko A., Podpis własnoręczny jako element formalny aktu notarialnego obejmującego czynność prawną, cz. I, „Rejent” 2001, nr 6

Oleszko A., Podpis własnoręczny jako element formalny aktu notarialnego obejmującego czynność prawną, cz. II, „Rejent” 2001, nr 9

Oleszko A., Prawo o notariacie. Komentarz. Tom 1. Ustrój notariatu, Warszawa 2016

Oleszko A., Ustrój notariatu polskiego, Kraków 1999

Oleszko A., Pastuszko R., Ustrój polskiego notariatu w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, „Studia Iuridica Lublinensia” 2014, nr 22

Pałdyna T., Wykładnia testamentów notarialnych, „Zeszyty Prawnicze” 2002, nr 1

Pastuszko R., Redakcja testamentu notarialnego w zakresie powołania spadkobiercy czy ustanowienia zapisobiercy zwykłego, „Rejent” 2018, nr 3

Pawelec K.J., Glosa do postanowienia SN z dnia 14 listopada 2017 r., V KK 219/17, „Rejent” 2018, nr 11

Piekarczyk S., Notariusz jako niemy audytor zinstytucjonalizowanego dialogu prawnego, (w:) P. Jabłoński, J. Kaczor, M. Pichlak (red.), Prawo i polityka w sferze publicznej: perspektywa wewnętrzna, Wrocław 2017

Pieprzyca P., Akt notarialny jako wypowiedź performatywna, „Comparative Legilinguistics” 2016, nr 25(1)

Porębny P., Zmiany dokonane w prawie spadkowym ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615) i ich wpływ na strukturę własnościową gospodarstw rolnych w Polsce, „Yearbook of Agricultural and Food Law” 2024, nr 1, DOI:

https://doi.org/10.31338/yafl.1.2024.10

Preussner-Zamorska J., Wady oświadczenia woli w praktyce notarialnej, ABC, LEX/el.

Radwański Z., Olejniczak A., Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2023

Rymanowska-Mrugała K., Akt notarialny jako szczególna forma dokumentu urzędowego, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2016, nr 5(1)

Sadowski A., Załączniki do aktu notarialnego, „Rejent” 2008, nr 9

Sawarzyński J., Pozycja notariusza wykonującego obowiązek ustanowiony w art. 626(4) k.p.c., „Polski Proces Cywilny” 2019, nr 1

Siciński P., Wniosek o wpis złożony przez notariusza – kluczowe zagadnienia, „Nowy Przegląd Notarialny” 2016, nr 2

Sielski K., Uzyskanie statusu zastępcy notarialnego – uwagi krytyczne, „Przegląd Prawa Publicznego” 2024, nr 10

Sondej M.Z., Obrót nieruchomościami rolnymi po 5 października 2023 r. Ocena i skutki zmian w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego, LEX/el. 2023

Tkacz S., Po co prawnikom zasady prawa?, „radca.pl: Kwartalnik Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach” 2018, nr 1

Truszkiewicz Z., Pojęcie, systematyka i funkcje czynności notarialnych, „Rejent” 2024, nr 2

Trzaskowski R., Nieważność czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego, „Prawo w Działaniu” 2012, nr 12

Turower A., Błędy w aktach notarialnych i prawne możliwości ich poprawienia, „Temidium” 2022, nr 1

Węgrzynowski Ł., Odmowa dokonania przez notariusza czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, „Przegląd Sądowy” 2015, nr 1

Wolak G., O formie aktu notarialnego na gruncie kodeksu spółek handlowych, „Przegląd Prawno-Ekonomiczny” 2009, nr 1(6)

Wrzecionek R., Instytucja przymusu notarialnego w ujęciu doktryny, „Przegląd Prawa Handlowego” 2007, nr 9

Zaradkiewicz K., Wpis w księdze wieczystej jako czynność notarialna. Problematyka ustrojowa i proce¬sowa, „Nieruchomości” 2022, nr 1